<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="es">
	<id>https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/wiki/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Chajorra_nervuda</id>
	<title>Chajorra nervuda - Historial de revisiones</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/wiki/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Chajorra_nervuda"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/wiki/index.php?title=Chajorra_nervuda&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-20T20:57:03Z</updated>
	<subtitle>Historial de revisiones de esta página en la wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.39.17</generator>
	<entry>
		<id>https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/wiki/index.php?title=Chajorra_nervuda&amp;diff=16541&amp;oldid=prev</id>
		<title>Usuarioaltiapro en 09:28 19 oct 2023</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/wiki/index.php?title=Chajorra_nervuda&amp;diff=16541&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-10-19T09:28:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Revisión anterior&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revisión del 09:28 19 oct 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l16&quot;&gt;Línea 16:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Línea 16:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| figura_de_proteccion =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| figura_de_proteccion =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| Pie = Pieangiospermas.png&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| Pie = Pieangiospermas.png&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) es un arbusto pequeño ramificado y leñoso; las hojas son de color verde&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;-&lt;/del&gt;grisáceo y con nerviación patente. Las flores, de color amarillo limón, se encuentran dispuestas en inflorescencias, a menudo ramificadas.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) es un arbusto pequeño&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;ramificado y leñoso; las hojas son de color verde grisáceo y con nerviación patente. Las flores, de color amarillo limón, se encuentran dispuestas en inflorescencias, a menudo&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;ramificadas.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Descripción general ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Descripción general ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) es una especie endémica del &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;macizo &lt;/del&gt;de Teno (Tenerife). Se trata de un pequeño arbusto con ramificaciones ligeramente tortuosas, de entre 25-50 cm de altura &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;y &lt;/del&gt;cubierto en &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;la &lt;/del&gt;mayor parte por un denso tomento blanquecino-amarillento. Los tallos viejos son delgados, leñosos&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/del&gt;grisáceos &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;y cubiertos de una ligera tomentosidad&lt;/del&gt;. Presenta &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;las &lt;/del&gt;hojas con nerviación bien marcada y con una densa pubescencia en el envés&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, mientras que en el haz son de color verde-grisáceo&lt;/del&gt;. Las inflorescencias están provistas de hasta tres pares de paracladios, mientras que los verticilastros presentan hasta 18 flores campanuladas &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;y &lt;/del&gt;de color &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;amarillento a &lt;/del&gt;amarillo limón.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) es una especie endémica del &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Macizo &lt;/ins&gt;de Teno (Tenerife). Se trata de un pequeño arbusto con ramificaciones ligeramente tortuosas, de entre 25-50 cm de altura&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, el cual está &lt;/ins&gt;cubierto en &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;su &lt;/ins&gt;mayor parte por un denso tomento blanquecino-amarillento. Los tallos viejos &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;están cubiertos de una ligera tomentosidad y &lt;/ins&gt;son delgados, leñosos &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;y &lt;/ins&gt;grisáceos. Presenta &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;unas &lt;/ins&gt;hojas con nerviación bien marcada y con una densa pubescencia en el envés. Las inflorescencias están provistas de hasta tres pares de paracladios, mientras que los verticilastros presentan hasta 18 flores campanuladas de color amarillo limón.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Hojas ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Hojas ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) tiene las hojas con una morfología ovado-oblonga o solo oblonga&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/del&gt;con la base redondeada o cordada, a veces truncada; los márgenes irregularmente ondulados y algo plegados. Presentan una coloración verde&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;-&lt;/del&gt;grisácea en el haz, mientras que en el envés&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, tiene &lt;/del&gt;un color blancuzco-amarillento debido a la densidad del tomento. El tamaño de las hojas basales oscila entre 2-6,5 cm de largo por &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;entre &lt;/del&gt;1-3,5 de ancho; Las hojas paracladiales (situadas en las inflorescencias) tienen las mismas características que las basales pero son más pequeñas y van disminuyendo su tamaño &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;hacia el &lt;/del&gt;ápice. Uno de los aspectos más característicos de las hojas&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/del&gt;es la nerviación bien patente que presentan, sobre todo en el envés.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) tiene las hojas con una morfología ovado-oblonga o solo oblonga con la base redondeada o cordada, a veces truncada; los márgenes &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;son &lt;/ins&gt;irregularmente ondulados y algo plegados. Presentan una coloración verde grisácea en el haz, mientras que en el envés &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tienen &lt;/ins&gt;un color blancuzco-amarillento&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;debido a la densidad del tomento. El tamaño de las hojas basales oscila entre 2-6,5 cm de largo por 1-3,5 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;cm &lt;/ins&gt;de ancho; Las hojas paracladiales (situadas en las inflorescencias) tienen las mismas características que las basales&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;pero son más pequeñas y van disminuyendo su tamaño &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;conforme se acercan al &lt;/ins&gt;ápice. Uno de los aspectos más característicos de las hojas es la nerviación bien patente que presentan, sobre todo&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;en el envés.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{Plantilla:Tabla gallery plantillawiki&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{Plantilla:Tabla gallery plantillawiki&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| borde = 0&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| borde = 0&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l36&quot;&gt;Línea 36:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Línea 36:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Flores ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Flores ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) presenta las inflorescencias con entre 1-3 pares de paracladios; los espicastros son cortos y densos con hasta 10 verticilastros de hasta 18 flores. Cada flor está compuesta por un cáliz tubuloso de &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;más o menos &lt;/del&gt;0,5 cm de largo, con los dientes triangulares, pelosos y &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;la &lt;/del&gt;corola con una tonalidad amarillo limón; el tubo de la corola es algo ensanchado en la parte superior. El labio superior de la corola es de morfología triangular con el ápice redondeado y a veces, con una pequeña escotadura; el labio inferior presenta el lóbulo medio orbicular y los laterales ovados. &amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) presenta las inflorescencias con entre 1-3 pares de paracladios; los espicastros son cortos y densos con hasta 10 verticilastros de hasta 18 flores. Cada flor está compuesta por un cáliz tubuloso&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;de &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;aproximadamente &lt;/ins&gt;0,5 cm de largo, con los dientes triangulares, pelosos y &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;una &lt;/ins&gt;corola con una tonalidad amarillo limón; el tubo de la corola es algo ensanchado en la parte superior. El labio superior de la corola es de morfología triangular con el ápice redondeado y&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;a veces, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;cuenta &lt;/ins&gt;con una pequeña escotadura; el labio inferior presenta el lóbulo medio orbicular y los laterales ovados. &amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{Plantilla:Tabla gallery plantillawiki&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{Plantilla:Tabla gallery plantillawiki&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| borde = 0&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| borde = 0&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l52&quot;&gt;Línea 52:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Línea 52:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Hábitat ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Hábitat ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) es una especie que tiene su hábitat en enclaves rocosos &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;y &lt;/del&gt;laderas pedregosas situadas al pie de acantilados basálticos&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/del&gt;entre los 100 y 700 metros de altitud, en el dominio del matorral xerofítico. Su área de distribución se encuentra generalmente en el límite de la meseta de Teno Alto, con la plataforma más llana situada en Teno Bajo. Esta especie se encuentra tanto en el dominio de los cardonales como en las zonas de tabaibales dulces y de tabaibas mejoreras. Los principales enclaves donde podemos ver esta &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;especies &lt;/del&gt;son: laderas al oeste del &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;roque &lt;/del&gt;de la Cruz, montaña el Vallado, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;roque &lt;/del&gt;Chiñaco, la Coronita, corral de Vacas, la Quebrada, zona del sendero que baja de Teno Alto a Teno Bajo, vuelta Grande, vuelta Abajo&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;,  y también podemos observar esta chajorra nervuda a lo largo de la carretera que va a la Punta de Teno&lt;/del&gt;, etc.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) es una especie que tiene su hábitat en enclaves rocosos&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;laderas pedregosas situadas al pie de acantilados basálticos entre los 100 y 700 metros de altitud, en el dominio del matorral xerofítico. Su área de distribución se encuentra&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;generalmente&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;en el límite de la meseta de Teno Alto, con la plataforma más llana situada en Teno Bajo. Esta especie se encuentra tanto en el dominio de los cardonales como en las zonas de tabaibales dulces y de tabaibas mejoreras. Los principales enclaves donde podemos ver esta &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;especie &lt;/ins&gt;son: laderas al oeste del &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Roque &lt;/ins&gt;de la Cruz, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;la &lt;/ins&gt;montaña el Vallado, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Roque &lt;/ins&gt;Chiñaco, la Coronita, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;el &lt;/ins&gt;corral de Vacas, la Quebrada, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;la &lt;/ins&gt;zona del sendero que baja de Teno Alto a Teno Bajo, vuelta Grande, vuelta Abajo, etc.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{Plantilla:Tabla gallery plantillawiki&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{Plantilla:Tabla gallery plantillawiki&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| borde = 0&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| borde = 0&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l68&quot;&gt;Línea 68:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Línea 68:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Curiosidades ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Curiosidades ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;En alguna zona donde se encuentra la chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) también abunda la chajorra de Daute (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis cretica&amp;lt;/em&amp;gt;), por lo que podemos encontrar algunos híbridos de ambas&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;En alguna zona donde se encuentra la chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;)&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;también abunda la chajorra de Daute (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis cretica&amp;lt;/em&amp;gt;), por lo que podemos encontrar algunos híbridos de ambas.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;p&amp;gt;Al igual que otras especies del género Sideritis es probable que tenga propiedades pectorales, anticatarrales, etc&lt;/del&gt;.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) forma parte del género &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;em&amp;gt;&lt;/ins&gt;Sideritis&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/em&amp;gt; &lt;/ins&gt;que está compuesto en Canarias por 28 especies y 5 subespecies, todas ellas nativo seguro (NS) y endémicas. Tenerife es la que presenta un número mayor con 15 especies y 3 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;subespecies de &lt;/ins&gt;&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis soluta&amp;lt;/em&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, las cuales son: &lt;/ins&gt;subsp.&amp;lt;em&amp;gt; guemaris&amp;lt;/em&amp;gt;, subsp&amp;lt;em&amp;gt;. hildae&amp;lt;/em&amp;gt; y subsp.&amp;lt;em&amp;gt; soluta&amp;lt;/em&amp;gt;.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) forma parte del género Sideritis que está compuesto en Canarias por 28 especies y 5 subespecies, todas ellas nativo seguro (NS) y endémicas. Tenerife es la que presenta un número mayor con 15 especies y 3 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;subepecies, estas últimas se corresponden con &lt;/del&gt;&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis soluta&amp;lt;/em&amp;gt; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;que presenta 3 subespecies; &lt;/del&gt;subsp.&amp;lt;em&amp;gt; guemaris&amp;lt;/em&amp;gt;, subsp&amp;lt;em&amp;gt;. hildae&amp;lt;/em&amp;gt; y subsp.&amp;lt;em&amp;gt; soluta&amp;lt;/em&amp;gt;. En la zona donde se encuentra la chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) podemos ver habitualmente la chajorra de Daute (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis cretica&amp;lt;/em&amp;gt;), &amp;lt;em&amp;gt;Sideritis santosii&amp;lt;/em&amp;gt;, &amp;lt;em&amp;gt;Sideritis mascaensis&amp;lt;/em&amp;gt;, la chajorra de Teno (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis brevicaulis&amp;lt;/em&amp;gt;) y la chajorra de monte (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis canariensis&amp;lt;/em&amp;gt;).&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;p&amp;gt;&lt;/ins&gt;En la zona donde se encuentra la chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;)&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;podemos ver habitualmente&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;: &lt;/ins&gt;la chajorra de Daute (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis cretica&amp;lt;/em&amp;gt;), &amp;lt;em&amp;gt;Sideritis santosii&amp;lt;/em&amp;gt;, &amp;lt;em&amp;gt;Sideritis mascaensis&amp;lt;/em&amp;gt;, la chajorra de Teno (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis brevicaulis&amp;lt;/em&amp;gt;) y la chajorra de monte (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis canariensis&amp;lt;/em&amp;gt;)&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;p&amp;gt;Por último, cabe mencionar que, al igual que otras especies del género &amp;lt;em&amp;gt;Sideritis, &amp;lt;/em&amp;gt;es probable que la chajorra nervuda tenga propiedades pectorales, anticatarrales, etc&lt;/ins&gt;.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Uso medicinal de las plantas en Canarias ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Uso medicinal de las plantas en Canarias ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;En los artículos de la CanariWiki se describe el uso medicinal de muchas plantas endémicas presentes en el archipiélago canario. Debemos tener en cuenta que la mayoría de estas especies están protegidas y algunas están en peligro de extinción, por lo que su recolección está terminantemente prohibida. En cuanto a la descripción del uso medicinal de estas plantas en CanariWiki, es meramente informativa, señalando el aprovechamiento tradicional que se ha hecho de las mismas, por lo que no debe sustituir ningún tratamiento médico.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p&amp;gt;En los artículos de la CanariWiki se describe el uso medicinal de muchas plantas endémicas presentes en el archipiélago canario. Debemos tener en cuenta que la mayoría de estas especies están protegidas y algunas están en peligro de extinción, por lo que su recolección está terminantemente prohibida. En cuanto a la descripción del uso medicinal de estas plantas en CanariWiki, es meramente informativa, señalando el aprovechamiento tradicional que se ha hecho de las mismas, por lo que no debe sustituir ningún tratamiento médico.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Usuarioaltiapro</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/wiki/index.php?title=Chajorra_nervuda&amp;diff=16493&amp;oldid=prev</id>
		<title>Usuarioaltiapro: Página creada con «{{Template:Infobox-unificado | Categoria = plantae | Nombre = Chajorra nervuda | Nombre_alternativo = &#039;&#039;Sideritis nervosa (Christ) Linding.&#039;&#039; | Imagen = dsc05270-descripcio...»</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/wiki/index.php?title=Chajorra_nervuda&amp;diff=16493&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-10-17T18:04:08Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Página creada con «{{Template:Infobox-unificado | Categoria = plantae | Nombre = Chajorra nervuda | Nombre_alternativo = &amp;#039;&amp;#039;Sideritis nervosa (Christ) Linding.&amp;#039;&amp;#039; | Imagen = dsc05270-descripcio...»&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Página nueva&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Template:Infobox-unificado&lt;br /&gt;
| Categoria = plantae&lt;br /&gt;
| Nombre = Chajorra nervuda&lt;br /&gt;
| Nombre_alternativo = &amp;#039;&amp;#039;Sideritis nervosa (Christ) Linding.&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Imagen = dsc05270-descripcion-hojas-de-chajorra-nervuda-sideritis-nervosa-teno.jpg&lt;br /&gt;
| Descripcion_infobox = Chajorra nervuda. Foto: Damián Esquivel Díaz&lt;br /&gt;
| Copyright = Gobierno de Canarias.&lt;br /&gt;
| Endemico = Si&lt;br /&gt;
| Nivel_proteccion = Protegidas&lt;br /&gt;
| Origen = Nativo Seguro (NS)&lt;br /&gt;
| Reino = plantae| Division= Angiospermas&lt;br /&gt;
| Clase = Magnoliopsida&lt;br /&gt;
| Orden = Lamiales&lt;br /&gt;
| Familia = Lamiaceae&lt;br /&gt;
| Islas = TF.png&lt;br /&gt;
| figura_de_proteccion = &lt;br /&gt;
| Pie = Pieangiospermas.png&lt;br /&gt;
}}&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) es un arbusto pequeño ramificado y leñoso; las hojas son de color verde-grisáceo y con nerviación patente. Las flores, de color amarillo limón, se encuentran dispuestas en inflorescencias, a menudo ramificadas.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Descripción general ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) es una especie endémica del macizo de Teno (Tenerife). Se trata de un pequeño arbusto con ramificaciones ligeramente tortuosas, de entre 25-50 cm de altura y cubierto en la mayor parte por un denso tomento blanquecino-amarillento. Los tallos viejos son delgados, leñosos, grisáceos y cubiertos de una ligera tomentosidad. Presenta las hojas con nerviación bien marcada y con una densa pubescencia en el envés, mientras que en el haz son de color verde-grisáceo. Las inflorescencias están provistas de hasta tres pares de paracladios, mientras que los verticilastros presentan hasta 18 flores campanuladas y de color amarillento a amarillo limón.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Hojas ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) tiene las hojas con una morfología ovado-oblonga o solo oblonga, con la base redondeada o cordada, a veces truncada; los márgenes irregularmente ondulados y algo plegados. Presentan una coloración verde-grisácea en el haz, mientras que en el envés, tiene un color blancuzco-amarillento debido a la densidad del tomento. El tamaño de las hojas basales oscila entre 2-6,5 cm de largo por entre 1-3,5 de ancho; Las hojas paracladiales (situadas en las inflorescencias) tienen las mismas características que las basales pero son más pequeñas y van disminuyendo su tamaño hacia el ápice. Uno de los aspectos más característicos de las hojas, es la nerviación bien patente que presentan, sobre todo en el envés.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Plantilla:Tabla gallery plantillawiki&lt;br /&gt;
| borde = 0&lt;br /&gt;
| margen = 1em&lt;br /&gt;
| flotar = &lt;br /&gt;
| ancho = 120px&lt;br /&gt;
| gallery1 plantillawiki = &amp;lt;span class=&amp;quot;plainlinks&amp;quot;&amp;gt;[https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/ecoescuela/plantillawiki/files/formidable/12/dsc05265-hojas-de-chajorra-nervuda-sideritis-nervosa-teno.jpg https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/ecoescuela/plantillawiki/files/formidable/12/dsc05265-hojas-de-chajorra-nervuda-sideritis-nervosa-teno.jpg]&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
| gallery2 plantillawiki = &amp;lt;span class=&amp;quot;plainlinks&amp;quot;&amp;gt;[https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/ecoescuela/plantillawiki/files/formidable/12/dsc05277-hojas-de-chajorra-nervuda-sideritis-nervosa-teno.jpg https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/ecoescuela/plantillawiki/files/formidable/12/dsc05277-hojas-de-chajorra-nervuda-sideritis-nervosa-teno.jpg]&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
| gallery3 plantillawiki = &lt;br /&gt;
| gallery4 plantillawiki = &lt;br /&gt;
| leyenda1 = Hojas de la chajorra nervuda. Foto: Damián Esquivel Díaz&lt;br /&gt;
| leyenda2 = Detalle de las hojas. Foto: Damián Esquivel Díaz&lt;br /&gt;
| leyenda3 = &lt;br /&gt;
| leyenda4 = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
== Flores ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) presenta las inflorescencias con entre 1-3 pares de paracladios; los espicastros son cortos y densos con hasta 10 verticilastros de hasta 18 flores. Cada flor está compuesta por un cáliz tubuloso de más o menos 0,5 cm de largo, con los dientes triangulares, pelosos y la corola con una tonalidad amarillo limón; el tubo de la corola es algo ensanchado en la parte superior. El labio superior de la corola es de morfología triangular con el ápice redondeado y a veces, con una pequeña escotadura; el labio inferior presenta el lóbulo medio orbicular y los laterales ovados. &amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Plantilla:Tabla gallery plantillawiki&lt;br /&gt;
| borde = 0&lt;br /&gt;
| margen = 1em&lt;br /&gt;
| flotar = &lt;br /&gt;
| ancho = 120px&lt;br /&gt;
| gallery1 plantillawiki = &amp;lt;span class=&amp;quot;plainlinks&amp;quot;&amp;gt;[https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/ecoescuela/plantillawiki/files/formidable/12/img_1829-chajoarra-nervuda-sideritis-nervosa-mejor.jpg https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/ecoescuela/plantillawiki/files/formidable/12/img_1829-chajoarra-nervuda-sideritis-nervosa-mejor.jpg]&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
| gallery2 plantillawiki = &amp;lt;span class=&amp;quot;plainlinks&amp;quot;&amp;gt;[https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/ecoescuela/plantillawiki/files/formidable/12/img_1832-flores-de-chajorra-nervuda-sideritis-nervosa-teno.jpg https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/ecoescuela/plantillawiki/files/formidable/12/img_1832-flores-de-chajorra-nervuda-sideritis-nervosa-teno.jpg]&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
| gallery3 plantillawiki = &lt;br /&gt;
| gallery4 plantillawiki = &lt;br /&gt;
| leyenda1 = Flores de la chajorra nervuda. Foto: Damián Esquivel Díaz&lt;br /&gt;
| leyenda2 = Detalle de las flores. Foto: Damián Esquivel Díaz&lt;br /&gt;
| leyenda3 = &lt;br /&gt;
| leyenda4 = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
== Hábitat ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) es una especie que tiene su hábitat en enclaves rocosos y laderas pedregosas situadas al pie de acantilados basálticos, entre los 100 y 700 metros de altitud, en el dominio del matorral xerofítico. Su área de distribución se encuentra generalmente en el límite de la meseta de Teno Alto, con la plataforma más llana situada en Teno Bajo. Esta especie se encuentra tanto en el dominio de los cardonales como en las zonas de tabaibales dulces y de tabaibas mejoreras. Los principales enclaves donde podemos ver esta especies son: laderas al oeste del roque de la Cruz, montaña el Vallado, roque Chiñaco, la Coronita, corral de Vacas, la Quebrada, zona del sendero que baja de Teno Alto a Teno Bajo, vuelta Grande, vuelta Abajo,  y también podemos observar esta chajorra nervuda a lo largo de la carretera que va a la Punta de Teno, etc.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Plantilla:Tabla gallery plantillawiki&lt;br /&gt;
| borde = 0&lt;br /&gt;
| margen = 1em&lt;br /&gt;
| flotar = &lt;br /&gt;
| ancho = 120px&lt;br /&gt;
| gallery1 plantillawiki = &amp;lt;span class=&amp;quot;plainlinks&amp;quot;&amp;gt;[https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/ecoescuela/plantillawiki/files/formidable/12/dsc05280-habitat-de-chajorra-nervuda-sideritis-nervosa-teno.jpg https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/ecoescuela/plantillawiki/files/formidable/12/dsc05280-habitat-de-chajorra-nervuda-sideritis-nervosa-teno.jpg]&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
| gallery2 plantillawiki = &amp;lt;span class=&amp;quot;plainlinks&amp;quot;&amp;gt;[https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/ecoescuela/plantillawiki/files/formidable/12/dsc05282-habitat-de-chajorra-nervuda-sideritis-nervosa-y-sideritis-cretica.jpg https://www3.gobiernodecanarias.org/medusa/ecoescuela/plantillawiki/files/formidable/12/dsc05282-habitat-de-chajorra-nervuda-sideritis-nervosa-y-sideritis-cretica.jpg]&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
| gallery3 plantillawiki = &lt;br /&gt;
| gallery4 plantillawiki = &lt;br /&gt;
| leyenda1 = Hábitat de la chajorra nervuda. Foto: Damián Esquivel Díaz&lt;br /&gt;
| leyenda2 = Hábitat. Foto: Damián Esquivel Díaz&lt;br /&gt;
| leyenda3 = &lt;br /&gt;
| leyenda4 = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
== Curiosidades ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;p&amp;gt;En alguna zona donde se encuentra la chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) también abunda la chajorra de Daute (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis cretica&amp;lt;/em&amp;gt;), por lo que podemos encontrar algunos híbridos de ambas.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;p&amp;gt;Al igual que otras especies del género Sideritis es probable que tenga propiedades pectorales, anticatarrales, etc.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;p&amp;gt;La chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) forma parte del género Sideritis que está compuesto en Canarias por 28 especies y 5 subespecies, todas ellas nativo seguro (NS) y endémicas. Tenerife es la que presenta un número mayor con 15 especies y 3 subepecies, estas últimas se corresponden con &amp;lt;em&amp;gt;Sideritis soluta&amp;lt;/em&amp;gt; que presenta 3 subespecies; subsp.&amp;lt;em&amp;gt; guemaris&amp;lt;/em&amp;gt;, subsp&amp;lt;em&amp;gt;. hildae&amp;lt;/em&amp;gt; y subsp.&amp;lt;em&amp;gt; soluta&amp;lt;/em&amp;gt;. En la zona donde se encuentra la chajorra nervuda (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis nervosa&amp;lt;/em&amp;gt;) podemos ver habitualmente la chajorra de Daute (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis cretica&amp;lt;/em&amp;gt;), &amp;lt;em&amp;gt;Sideritis santosii&amp;lt;/em&amp;gt;, &amp;lt;em&amp;gt;Sideritis mascaensis&amp;lt;/em&amp;gt;, la chajorra de Teno (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis brevicaulis&amp;lt;/em&amp;gt;) y la chajorra de monte (&amp;lt;em&amp;gt;Sideritis canariensis&amp;lt;/em&amp;gt;).&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Uso medicinal de las plantas en Canarias ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;p&amp;gt;En los artículos de la CanariWiki se describe el uso medicinal de muchas plantas endémicas presentes en el archipiélago canario. Debemos tener en cuenta que la mayoría de estas especies están protegidas y algunas están en peligro de extinción, por lo que su recolección está terminantemente prohibida. En cuanto a la descripción del uso medicinal de estas plantas en CanariWiki, es meramente informativa, señalando el aprovechamiento tradicional que se ha hecho de las mismas, por lo que no debe sustituir ningún tratamiento médico.&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Referencias ==&lt;br /&gt;
* [https://www.biodiversidadcanarias.es/biota/especie/F01355 Banco de Datos de Biodiversidad de Canarias]&lt;br /&gt;
{{Template:Creditos-REACT-EU-v2-netex-mitca}}&lt;br /&gt;
 [[Categoría:Flora canaria]]&lt;br /&gt;
[[Categoría:Proyecto E-Educación]]&lt;br /&gt;
[[Categoría:Contenidos canarios]]&lt;br /&gt;
[[Categoría:Flora Terrestre]]&lt;br /&gt;
[[Categoría:Plantas arborescentes]]&lt;br /&gt;
[[Categoría:Arbustos]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Autoría&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;: &amp;#039;&amp;#039;Isabel Esquivel Sigut&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Usuarioaltiapro</name></author>
	</entry>
</feed>